آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا، یک نوع آسیب دیدگی مرتبط با استخوان ساق پا و تاندون متصل به کشکک زانو است. تاندون کشکک زانو به وسیله عضلات جلوی ران، میتواند موجب صاف شدن پا از حالت خمیده بشود. شما میتوانید با کمک آن، بپرید، بدوید و با پای خود ضربه بزنید. این عارضه یکی از رایجترین آسیبهای ورزشی است که معمولا در ورزشهایی نظیر بسکتبال و والیبال مشاهده میشود که لازم است ورزشکار در آن، بسیار پرش داشته باشد.
البته ممکن است بسیاری از افرادی که ورزش نمیکنند نیز به این مشکل دچار بشوند. در این مقاله به علائم و روشهای درمان این مشکل میپردازیم. اگر میخواهید اطلاعات درستتر و کاملتری را در این زمینه کسب کنید، توصیه میشود که این محتوا را مطالعه نمایید.
بیشتر بدانید: مراقبتهای بعد از جراحی آرتروپلاستی زانو
آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا چیست؟
آسیب زانوی جامپر یا همان تاندونیت پاتلا، یک نوع ایجاد التهاب یا آسیب در تاندونی است که در اتصال کشکک زانو به استخوان پا نقش دارد. احساس درد در این قسمت میتواند خفیف تا شدید باشد. این احتمال وجود دارد که هر فردی به آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا دچار شود. اما این نوع آسیب دیدگی در ورزشکاران و مخصوصا افرادی که بسکتبال یا والیبال بازی میکنند، دیده میشود.
علت ایجاد تاندونیت پاتلا یا التهاب تاندون کشکک زانو
این مشکل به دلیل فشار مکرر بر روی زانو، بوجود میآید. التهاب تاندون کشکک زانو، در اغلب اوقات به علت استفاده بیش از حد معمول از مفصل در فعالیتهایی مثل ورزش، ایجاد خواهد شد. در واقع، فشار مداوم بر روی زانو سبب ایجاد یکسری پارگیهای ریز در تاندون میشود. این عامل با گذشت زمان، سبب ضعیف شدن و التهاب تاندون خواهد شد.
تعدادی از عوامل موثر در ایجاد تاندونیت پاتلا، عبارتاند از:
- ماهیچههای سفت پا
- قدرت غیر یکسان عضلات پا
- چاقی
- کفش بدون کفی مناسب
- سطوح سخت زمین بازی یا زمین تمرین
- یکسری بیماریهای مزمن که سبب تضعیف تاندون میشوند.
در بین افراد جامعه، ورزشکاران بیشتر به این عارضه دچار میشوند. زیرا حرکاتی مثل پریدن، دویدن یا چمباتمه زدن، نیروی بسیاری را به کشکک زانو وارد خواهد کرد. به عنوان مثال، ورزشکار میتواند با دویدن، نیرویی حدود پنج برابر وزن بدن را به زانوها وارد نماید.
تاندونیت پاتلا چه علائمی دارد؟
نشانههای این عارضه شامل درد و التهاب در ناحیه جلوی زانو و قسمت پایین کشکک در هنگام کشیدن پا میشوند. بهتر است بدانید که این نوع درد در حین خم شدن پا، کاملا حس نمیشود. اگر درگیر آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا شده باشید، در هنگام خم شدن زانو، حالت گرم شدن و افزایش درد را در این ناحیه تجربه میکنید.
علاوه بر آن، ممکن است که در اثر این مشکل، تورم زانو نیز دیده شود. فردی که به تاندونیت پاتلا دچار شده باشد، نسبت به لمس کردن زانو، بسیار حساس است. زیرا درد شدیدی را در این ناحیه حس میکند.
مواردی که خطر ابتلا به تاندونیت پاتلا را افزایش میدهد؟
برخی از عوامل میتوانند خطر ابتلا به تاندونیت پاتلا را بیشتر کنند. این موارد عبارتاند از:
فعالیت بدنی بیشتر از توان بدن
پریدن و دویدن بیشتر از حد توان بدن، ممکن است که سبب التهاب تاندون و آسیب زانوی جامپر شوند. هر چقدر که فرکانس فشار بیشتر شود، آسیب بیشتری نیز به تاندون وارد خواهد کرد.
سفت شدن عضلات پا
این احتمال وجود دارد که سفت شدن عضلات چهار سر ران و همسترینگ، فشار وارده بر روی تاندون کشکک را دو چندان کند. به دنبال آن، خطر آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا افزایش خواهد یافت.
عدم تعادل عضلانی
چنانچه تعدادی از ماهیچههای پای شما از بقیه قویتر باشند، ممکن است که عضلات با شدت بیشتری بر روی تاندون کشیده شوند. این کشش ناهمواری، قادر است، ریسک التهاب تاندون و آسیب زانوی جامپر را افزایش دهد.
بیماری مزمن
تعدادی از بیماریها، جریان خون را در زانو مختل میکنند. به دنبال آن، میتوانند سبب ضعیف شدن تاندونها شوند. گفتنی است که بیماریهایی مثل نارسایی کلیه، لوپوس، آرتریت روماتوئید و دیابت از جمله آنها هستند.
تاندونیت پاتلا یا کشکک زانو چگونه تشخیص داده میشود؟
ممکن است که پزشک در هنگام معاینات فیزیکی، بر روی قسمتهای مختلف زانو دست بگذارد تا متوجه شود که کدام ناحیه درد دارد. به طور معمول، درد ناشی از آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا در جلوی زانو و دقیقا زیر کشکک زانو حس میشود. این احتمال وجود دارد که پزشک انجام یکسری از آزمایشات عکسبرداری زیر را پیشنهاد دهد:
- اشعه ایکس
پزشک میتواند با استفاده از این تصاویر، ابتلا به دیگر مشکلات استخوانی را تشخیص دهد.
- سونوگرافی (اولتراسوند)
در این روش از امواج صوتی با شدت بالا به هدف تولید تعدادی تصویر از بافتهای داخلی زانو استفاده خواهد شد. با کمک این تصاویر، شرایط تشخیص پارگی در تاندون فراهم است.
- اسکن ام آر آی
در این تکنیک از امواج رادیویی و میدانهای مغناطیسی برای تولید تصاویری با دقت بالا از بافتهای داخلی زانو استفاده میشود. دقت این تصاویر به قدری زیاد است که حتی جزئیترین تغییرات نیز در تاندون کشکک، قابل مشاهده هستند.
تاندونیت پاتلا یا کشکک زانو چه درمانی دارد؟
بیشتر بخوانید: آرتروز زانو
پزشک متخصص پس از ارزیابی بیمار، یکسری روشهای درمانی را پیشنهاد میدهد. این موارد به شرح زیر است:
- ورزش
این احتمال وجود دارد که پزشک یا فیزیوتراپیست شما، ورزش و بریس را به هدف تقویت تاندون کشکک و همچنین کاهش علايم پرش زانو پیشنهاد دهد. به طور معمول، این برنامه شامل یک سری تمرینات تقویتی زانو خواهد شد.
- استفاده از بریس
پزشک متخصص میتواند استفاده از نوار ورزشی یا بریس را برای تثبیت کشکک شما در هنگام ورزش کردن، توصیه کند.
- درمانهای تزریقاتی
به طور معمول، پزشک درمانهای تزریقاتی را در موارد پیشرفته تاندیوپاتی کشکک، توصیه میکند. در این نوع روش، داروهایی مثل پلیدوکانول (Polidocanol) یا کورتیکواستروئیدها (Corticosteroid) به ورزشکار تزریق خواهند شد. این مواد، نشانههای التهاب را کم کرده و به روند بهبودی تاندون کشکک، سرعت میبخشند.
- درمان با کمک پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)
نام دیگر این تکنیک، PRP است که در آن به پلاسمای غنی از پلاکت خود فرد بیمار تزریق میشود. به هدف آنکه روند بهبودی تسریع شود.
- سوزن خشک
در این نوع روش درمانی، یک سرنگ بدون سوزن با کمک هدایت دوربین آرتروسکوپی، به منطقه آسیب دیده وارد میشود. سپس ساختارهای دژنراتیو (degenerative spine) داخل زانو که سبب آسیب میشوند، برداشته خواهند شد.
- هایپرترمی یا گرما درمانی
در این روش از یک منبع حرارتی به هدف افزایش دمای بافتهای داخلی آسیب دیده (تاندون کشکک زانو) و همچنین از منبع خنک کننده برای خنک نگه داشتن بافتهای سطحی بدن، استفاده خواهد شد. این اقدامات، آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا را کم میکنند.
- شوک درمانی برون بدنی
در شوک درمانی، تکانههای الکتریکی به دیگر بافتهای عضلانی اطراف کشکک زانو، انتقال داده میشوند. تا نیرو به بافتهای صدمه دیده بدن برسد. این نیروی امواج الکتریکی، کمک شایانی به تخریب بافتهای نرم پاره شده یا آسیب دیده میکند. البته پزشک متخصص پیش از انتخاب یک گزینه جراحی برای درمان این عارضه، چندین تکنیک غیر جراحی را پیشنهاد خواهد کرد.
- فیزیوتراپی
هدف اصلی از انجام فیزیوتراپی، کم شدن التهاب و درد، تقویت و کشش عضلات ران و ساق پا است. علاوه بر آن، فیزیوتراپیست با تنظیم یک برنامه ورزشی برای شما، به روند بهبودی آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا، سرعت میبخشد.
- مداخلات جراحی برای درمان آسیب زانوی جامپر
چنانچه شدت آسیب دیدگی بسیار بالا باشد و درمانهای غیر تهاجمی اثربخش نباشند، احتمال دارد که پزشک جراحی را به هدف درمان این مشکل، توصیه کند. تعدادی از رایجترین جراحیها برای درمان زانوی جامپر، به شرح زیر است:
دبریدمان جراحی آرتروسکوپی زانو (Arthroscopic Debridement): در این نوع جراحی، از یک دوربین کوچک و تعدادی تجهیزات جراحی برای برداشت بافت صدمه دیده در مفصل زانو، کمک گرفته میشود.
برداشتن آرتروسکوپیک ناحیه تحتانی کشکک: از این نوع جراحی نیز به هدف تراز کردن یا برداشتن نواحی آسیب دیده قسمت تحتانی کشکک که فشار بالایی به تاندون کشکک وارد میکند؛ استفاده خواهد شد.
توجه کنید که آن دسته از ورزشکارانی که مشکوک به آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا هستند؛ باید ورزش کردن را تا پایان ارزیابی پزشک متخصص، متوقف کنند.
بیشتر بدانید: پیاده روی برای آرتروز زانو
کلام آخر
در این مقاله، به بررسی آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا، پرداختیم. اگر نشانههای این مشکل در شما دیده میشود، بهتر است که هر چه سریعتر به پزشک متخصص مراجعه کنید. زیرا ایشان میتواند با تشخیص سریع این عارضه، مناسبترین راههای درمانی را به شما ارائه دهد.
سوالات متداول آسیب زانوی جامپر یا تاندونیت پاتلا
بله. یکسری از روشهای طبیعی و درمان خانگی میتوانند به کاهش علائم و درمان آسیب زانوی جامپر کمک کنند. البته، باید قبل از اجرای هرگونه درمان خانگی، با پزشک خود مشورت کنید. برای آنکه از موثر بودن و امنیت آن، اطمینان حاصل نمایید. بهتر است بدانید که مهمترین درمان خانگی این عارضه، استراحت است.
