جراحی رباط صلیبی زانو؛ بازگشت به تحرک و زندگی بدون درد + فیلم

جراحی رباط صلیبی زانو، می‌تواند کیفیت حرکات و توانمندی زانو را به‌طرز چشمگیری بازگرداند. اگر تازه متوجه پارگی رباط صلیبی شده‌اید و نگران درد، روش جراحی و هزینه‌ها هستید، این مقاله از سایت دکتر فردیس وثوقی جراح و متخصص ارتوپدی و فلوشیپ فوق تخصصی زانو، دقیق‌ترین و کامل‌ترین راهنمای شما خواهد بود. همراه ما باشید تا با زبانی ساده و تخصصی، همه نکات مهم جراحی رباط صلیبی زانو را کشف کنید.

ویدئوهای جراحی رباط صلیبی زانو توسط دکتر فردیس وثوقی جراح و متخصص ارتوپدی و فلوشیپ فوق تخصصی زانو را مشاهده کنید:

جراحی رباط صلیبی زانو چیست؟

جراحی رباط صلیبی زانو، فرایندی است تخصصی که برای ترمیم یا بازسازی رباط صلیبی آسیب‌دیده در مفصل زانو انجام می‌شود. رباط صلیبی زانو یکی از مهم‌ترین رباط‌های این مفصل است که نقش حیاتی در حفظ ثبات، کنترل حرکات چرخشی و جلوگیری از جابجایی غیر طبیعی استخوان‌های زانو دارد. وقتی این رباط دچار پارگی یا آسیب شود، ثبات زانو به شدت کاهش می‌یابد و عملکرد طبیعی مفصل مختل می‌شود.

هدف اصلی جراحی رباط صلیبی زانو بازگرداندن ثبات و قدرت حرکتی مفصل است تا بیمار بتواند بدون درد و محدودیت به فعالیت‌های روزمره و ورزشی بازگردد. این جراحی معمولا شامل برداشتن رباط آسیب‌دیده و جایگزینی آن با یک پیوند جدید (اغلب از بافت‌های خود بیمار) است که عملکرد رباط سالم را بازسازی می‌کند. دکتر فردیس وثوقی، بهترین فوق تخصص و جراح زانو، تاکید دارند که انتخاب روش مناسب جراحی و مراقبت‌های پس از آن نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد.

اهمیت جراحی رباط صلیبی زانو

بدون جراحی، زانویی که رباط صلیبی آن پاره شده است، اغلب دچار ناپایداری می‌شود که می‌تواند منجر به آسیب‌های ثانویه مانند پارگی منیسک، آسیب غضروف و حتی آرتروز زودرس شود. بنابراین، جراحی رباط صلیبی زانو نه تنها بازسازی رباط است بلکه یک اقدام پیشگیرانه حیاتی برای حفظ سلامت بلندمدت مفصل زانو نیز محسوب می‌شود.

جراحی رباط صلیبی زانو یکی از انواع جراحی های مربوط به ناحیه مفصل زانو می باشد. رایج ترین روش ترمیم و بازسازی رباط صلیبی زانو که رباط متقاطع قدامی (ACL) نیز نامیده می شود، پیوند تاندون در بدن بیمار آسیب دیده است که برای جایگزینی در ناحیه صلیبی زانو به کار می رود. رباط صلیبی قدامی (ACL) برای حفظ ثبات مفصل زانوی انسان، مهم می باشد. زانو با پارگی ACL  و آسیب دیدن رباط صلیبی دچار اختلال می شود. در اینصورت پزشک جراحی رباط صلیبی زانو و بازسازی ACL را  به منظور بازگرداندن ثبات در مفصل زانو به بیمار توصیه و تاکید می نماید.

بیشتر بخوانید: جراحی تعویض مفصل زانو

مراحل انجام جراحی رباط صلیبی زانو

جراحی رباط صلیبی زانو معمولا با روش آرتروسکوپی زانو انجام می‌شود؛ روشی کم تهاجمی که برش‌های کوچکی در اطراف زانو ایجاد می‌کند و از طریق آن‌ها جراح وارد مفصل می‌شود. این جراحی شامل مراحل زیر است:

1.     بیهوشی یا بی‌حسی:

برای اینکه در طول عمل دردی احساس نکنید، بیمار یا بیهوش می‌شود (بیهوشی عمومی) یا بی‌حسی نخاعی دریافت می‌کند که باعث بی‌حسی پایین تنه می‌شود.

2.     ایجاد برش‌های کوچک:

جراح چند برش کوچک معمولا حدود ۵ میلی‌متر روی پوست زانو ایجاد می‌کند. این برش‌ها برای ورود آرتروسکوپ (دوربین کوچک) و ابزارهای جراحی لازم است.

3.     ورود آرتروسکوپ:

آرتروسکوپ یک دوربین بسیار کوچک است که وارد مفصل زانو می‌شود و تصاویر واضح و بزرگ شده از فضای داخلی زانو را روی مانیتور نمایش می‌دهد. این امکان به جراح می‌دهد تا داخل زانو را بدون برش بزرگ ببیند و با دقت بالا عمل کند.

4.     ارزیابی و آماده‌سازی:

جراح ابتدا وضعیت زانو را کامل بررسی می‌کند، آسیب‌های احتمالی دیگر مثل پارگی منیسک یا آسیب غضروف را می‌سنجد و سپس رباط آسیب‌دیده را آماده خارج کردن می‌کند.

5.     برداشتن رباط آسیب ‌دیده:

رباط صلیبی پاره شده به دقت از مفصل برداشته می‌شود تا فضای لازم برای پیوند جدید فراهم شود.

6.     آماده کردن محل پیوند:

جراح استخوان‌های ران و ساق را در نقاط دقیق اتصال رباط اصلی آماده می‌کند تا پیوند به صورت صحیح و محکم جایگذاری شود.

7.     انتخاب و قرار دادن پیوند:

معمولا پیوند از تاندون‌های خود بیمار (مانند تاندون کشکک یا همسترینگ) گرفته می‌شود. این پیوند به اندازه و شکل مناسب آماده شده و سپس از طریق تونل‌های استخوانی ایجاد شده، در جایگاه رباط صلیبی جدید قرار می‌گیرد.

8.     تثبیت پیوند:

پیوند با استفاده از پیچ‌ها یا پین‌های مخصوص در جایگاهش ثابت می‌شود تا در طی زمان به استخوان‌ها جوش بخورد و ثبات کامل ایجاد شود.

9.     بستن برش‌ها و پانسمان:

پس از اطمینان از جایگذاری صحیح، برش‌ها با بخیه‌های ریز یا چسب‌های جراحی بسته شده و زانو پانسمان می‌شود.

10.  شروع بهبودی:

بعد از جراحی، بیمار به اتاق ریکاوری منتقل شده و تحت نظر قرار می‌گیرد تا علائم حیاتی و درد کنترل شود.

بیشتر بخوانید: ساییدگی مفصل زانو

نکات مهمی که باید بدانید:

• کل زمان عمل معمولا بین 1 تا 2 ساعت طول می‌کشد، اما این زمان بسته به شرایط بیمار و روش جراحی ممکن است تغییر کند.
• جراحی آرتروسکوپی نسبت به جراحی باز، عوارض کمتری دارد و دوره نقاهت کوتاه‌تری دارد.
• پس از جراحی، شروع سریع فیزیوتراپی کلید بازگشت موفق به عملکرد طبیعی زانو است.
• احتمال دارد بعد از عمل، کمی درد و تورم داشته باشید که با داروهای مسکن و مراقبت‌های پزشکی کنترل می‌شود.

روش‌های عمل رباط صلیبی زانو

برای جراحی رباط صلیبی زانو چند روش اصلی وجود دارد که بسته به شرایط بیمار انتخاب می‌شوند. در ادامه با این روش‌ها آشنا می‌شویم.

جراحی رباط صلیبی به روش آرتروسکوپی

جراحی آرتروسکوپی رباط صلیبی زانو یک عمل کم‌تهاجمی است که با استفاده از ابزارهای ظریف و یک دوربین کوچک (آرتروسکوپ) انجام می‌شود. ابتدا بیمار تحت بیهوشی قرار می‌گیرد. سپس جراح چند برش کوچک (معمولا ۳ تا ۵ میلی‌متر) روی زانو ایجاد می‌کند تا آرتروسکوپ و ابزارهای جراحی وارد مفصل شوند.
آرتروسکوپ تصاویر داخل زانو را به صورت زنده روی مانیتور نمایش می‌دهد. جراح رباط صلیبی پاره شده را با دقت خارج می‌کند و محل پیوند را آماده می‌کند.
سپس از تاندون‌های بدن خود بیمار یا پیوند اهدایی، بافت مناسب را آماده و از طریق تونل‌های استخوانی که در استخوان ران و ساق ایجاد شده، پیوند را وارد کرده و با پیچ یا پین تثبیت می‌کند.
در نهایت برش‌ها بسته شده و زانو پانسمان می‌شود.

مزایا:

• کمترین آسیب به بافت‌های اطراف
• درد و تورم کمتر بعد از عمل
• دوره بهبودی کوتاه‌تر
• امکان تشخیص و درمان آسیب‌های همزمان مثل پارگی منیسک

جراحی رباط صلیبی با لیزر

جراحی با لیزر بیشتر به عنوان روشی کمکی در ترمیم رباط صلیبی به کار می‌رود. در این روش، پس از انجام جراحی اصلی (معمولا آرتروسکوپی)، اشعه لیزر به ناحیه آسیب‌دیده تابانده می‌شود تا بافت‌ها تحریک به بازسازی شوند. لیزر باعث افزایش جریان خون، کاهش التهاب و تسریع فرآیند بهبودی می‌شود.
گاهی در موارد پارگی‌های جزئی که رباط هنوز تا حدی سالم است، لیزر به عنوان درمان اولیه استفاده می‌شود، اما به طور کامل جایگزین جراحی نیست.

مزایا:

• کاهش درد و التهاب
• تسریع ترمیم بافت
• کاهش زمان بهبودی

روش اتوگرافت (استفاده از بافت خود بیمار)

در علم پزشکی، بافتی که از بدن بیمار گرفته می شود اتوگرافت نامیده می شود. و بافتی که از بدن فرد اهداکننده دیگری گرفته می شود، آلوگرافت نامیده می شود. نوع پیوند آلوگرافت زمانی انجام می شود که یک فرد بیمار مرگ مغزی از قبل اجازه داده باشد تا در صورت بروز حادثه، اعضاء بدنش اهدا و پیوند شوند.

در این روش جراح برای بازسازی رباط صلیبی، یک تاندون سالم را از بدن خود بیمار (معمولا از پشت ران یا زیر کشکک) برمی‌دارد. سپس این تاندون را به اندازه و شکل مناسب آماده می‌کند و از طریق برش‌های کوچک و تونل‌هایی که در استخوان ران و ساق ایجاد شده، آن را جایگزین رباط آسیب‌ دیده می‌کند. این پیوند با پیچ یا پین محکم می‌شود تا به استخوان‌ها جوش بخورد و ثبات کامل زانو بازگردد.

همچنین به ورزشکارانی که در پی حادثه دچار آسیب دیدگی مفاصل می شوند تاکید می شود که برای بازگشت و بهبود به حالت اولیه، بطور موقت تمرینات ورزشی را ترک نموده تا با انجام فیزیوتراپی ورعایت نکات تجویزی سلامتی خود را بازیابند. بافت هایی از بدن که می توانند برای پیوند رباط صلیبی زانو استفاده شوند.

پزشک با توجه به میزان آسیب دیدگی تشخیص می دهد که آیا یک عمل ترمیمی برای جراحی رباط صلیبی زانو کافیست یا حتما باید عمل پیوند صورت گیرد. نقاطی از بدن که به جراحی رباط صلیبی زانو کمک می کنند عبارتند از:

• نواری از تاندون کشکک پا:  این تاندون از پایین کاسه زانو (کشکک) به بالای استخوان ساق پا (درشت نی) در جلوی زانو بیمارکشیده شده است.
• بخشی از تاندون های همسترینگ بدن بیمار: این تاندون ها از پشت زانوی فرد در سمت داخلی، تا قسمت ران قرار دارند.
• بخشی از تاندون چهارسر ران: این ناحیه همان تاندونی است که کشکک را به عضله چهار سر ران، که عضله بزرگ جلوی ران می باشد، متصل می کند.
• آلوگرافت : این نوع پیوند می تواند از طریق پیوند تاندون کشکک یا تاندون آشیل، یعنی تاندونی که پشت پاشنه پا را به ماهیچه ساق پا متصل می کند، از طریق پیوند یک فرد اهدا کننده باشد.

مزایای روش اتوگرافت:

• بافت پیوندی کاملا سازگار با بدن خود بیمار است.
• احتمال پس زدن پیوند بسیار کم است.
• دوام و استحکام بالایی دارد، به خصوص برای ورزشکاران مناسب است.
• ریسک عفونت پایین‌تر نسبت به پیوندهای اهدایی دارد.

بیشتر بخوانید: تعویض مجدد مفصل زانو

مراقبت های لازم بعد از جراحی رباط صلیبی زانو

در زمانی که بیمار دوران ریکاوری بعد از عمل بازسازی و جراحی رباط صلیبی زانو را می گذراند لازم است تا حتما جهت بهبود کامل دستورالعمل های پزشک جراح خود را مو به مو عمل نماید. از مهمترین این نکات درمانی و بهداشتی شامل موارد زیر می شود:

* باید بطور متداول محل جراحی تمیز و ضد عفونی شده و پانسمان بیمار تعویض گردد.

* استحمام حتما با اجازه پزشک انجام شده و در زمان استحمام از رسیدن رطوبت به ناحیه جراحی شده جلوگیری شود.

* مصرف داروهای تجویزی پزشک مانند آسپرین، مسکن و آنتی بیوتیک ها سروقت و منظم انجام شود.

* بطور مرتب وبا اجازه پزشک نرمش های لازم انجام شود.

* پس از جراحی حتما جلسات فیزیوتراپی انجام گیرد.

* بیمار باید تغذیه مناسب و استراحت کافی داشته باشد.

* بیمار پس از جراحی حتما به مدت 4 هفته در هنگام راه رفتن از عصا و واکر استفاده نماید.

* در هنگام برخواستن، نشستن و خوابیدن از ایجاد فشار بر روی زانو ها مراقبت شود.

* تا چند روز اول پس از جراحی رباط صلیبی زانو حتما از کمپرس یخ استفاده شود. و زانو خوب بسته شود.

ریسک عمل و عوارض احتمالی پس از جراحی رباط صلیبی زانو

با توجه به رعایت تمامی نکاتی که پزشکان در حین جراحی توجه می نمایند و نیز همکاری و رعایت بیمار در توجه به توصیه های پزشکی، بازهم ممکن است جراحی رباط صلیبی زانو برای برخی از بیماران با عوارض احتمالی روبه رو باشد. برخی از این عوارض عبارتند از:

• لخته شدن خون در ناحیه عمل شده که معمولا با مصرف آسپرین برطرف می گردد.
• احتمال عفونت در ناحیه جراحی شده که به همین خاطر پزشک قبل و بعد از جراحی مصرف آنتی بیوتیک را تجویز می نماید.
• انتقال بیماری های ویروسی از تاندون فرد اهداکننده
• محدودیت میان حرکت پس از عمل
• کشیدگی و پارگی مجدد در ناحیه بازسازی شده و…

کلام آخر

آقای دکتر فردیس وثوقی از جراحان و متخصصان بیماری های مفصلی است که سالهاست با تجارب خود در زمینه انواع جراحی و پیوند مفصل و رباط زانو فعالیت دارد. این پزشک حازق تاکنون بیماران زیادی را با جراحی و تجویز صحیح از دردهای مفصل، شکستگی و پارگی تاندون و رباط دست و پا نجات داده است.  دکتر وثوقی به فیزیوتراپی های پس از جراحی و تجویز استراحت های دوره ای و عدم حرکت برای عضلات آسیب دیده را موضوعی جدی در روند بهبود و سلامت کامل بیماران خود می داند.